Vergi Kaçırma Suçu ve Cezası

Vergi Kaçırma Suçu ve Cezası

Vergi kaçırma suçu ve cezası, birçok kişi tarafından araştırılan vergi hukuku konularından biridir. Vergi kanuna göre göre tutulan ya da düzenlenen ve saklanma/ibraz mecburiyeti olan defter ve kayıtların, fatura ya da başka belgelerin hukuka aykırı şekilde düzenlenmesi, kullanılması, tahrif edilmesi, yok edilmesi suç olarak kabul edilir. Tüm evrak ve kayıtlarda hesap ve muhasebe hileleri yapılması sonucu meydana gelen vergi suçlarından olan vergi kaçakçılığı, toplumda sıklıkla karşılaşılan suçlardan biridir. Sahte fatura düzenleme ya da kullanma suçu, uygulamada vergi kaçakçılığı suçları içinde en sık görülen suç tipidir.

Bir fiilde vergi kaçakçılığı suçundan bahsedebilmek için vergi kaybı unsurlarının gerçekleşmesi şart değildir. Vergi kaybı olmaksızın da vergi kaçakçılığı suçu işlenebilir. Bir örnekle açıklamak gerekirse; sahte fatura kullanan kişinin işlediği fiil, bazı durumlarda vergi kaybı ile sonuçlanmasa da sahte fatura kullanma vergi kaçakçılığı suç unsurunu oluşturur.

Vergi Usul Kanunu kurallarının ihlal edilmesi ile ortaya çıkan vergi kaçakçılığı suçunun soruşturma ve kovuşturması Ceza Muhakemesi Kanunu’nun genel hükümlerine göre gerçekleştirilir.

Vergi Kaçırma Nedir?

Vergi kaçırma, vergi mükellefinin ödemekle yükümlü olduğu vergileri, kanunlara aykırı yollara başvurarak eksik bildirmesi ya da hiç bildirmemesi neticesinde vuku bulan bir suç türüdür. Vergi yükümlülüklerinden kaçmak maksadı ile gerçeğe aykırı beyanda bulunmak, defter ve belgelerde değişiklik yapmak ya da sahte evrak kullanmak veya istendiğinde defter ve belgelerinin ibraz edilmesi talep edildiğinde, ibraz etmemek yani saklamak gibi fiiller ile gerçekleştirilen bu suç, vergi hukukunu ihlal eder ve devletin ekonomik düzenine zarar verir.

Vergi Kaçırma Suçu Nedir?

Vergi kaçırma suçu, vergi mükellefinin kasıtlı şekilde vergi yükümlülüklerini yerine getirmemesi ve bu bağlamda, yasalara aykırı eylemlerde bulunması ile ortaya çıkar. Bu suç, vergi mevzuatındaki kuralların ihlal edilmesi ile devletin vergi gelirlerinden mahrum kalmasına sebebiyet verir. Bu suç, Vergi Usul Kanunu’nda (VUK) açıkça düzenlenmiştir. Vergi denetim birimleri tarafından bu burum tespit edildiğinde, mükellef ile ilgili çeşitli yasal uygulamara başvurulur.

Vergi kaçırma suçu işleyen kişi ya da kurumlar, beyanname vermeme, naylon fatura kesme, sahte belgeler düzenleme, defterlerde değişiklik yapma ya da gelir ve giderlerini yanlış bildirme gibi fiiller ile vergi yükümlülüğünü azaltmaya çalışır. Vergi Usul Kanununun 359. maddesi kapsamında yer alan bu suçlar, yasal düzenlemeler sebebi ile ağır cezalar ile yargılanır. Vergi kaçırma suçu ve cezası ile ilgili tüm detayları öğrenmek ve olası hak kayıplarının önüne geçmek için bir vergi hukuku avukatı ile görüşebilirsiniz.

Vergi Kaçakçılığı Suçu Teşkil Eden Fiiller Nelerdir?

Vergi kaçırma suçları, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun (VUK) 359. Maddesinde açıkça düzenlenmiştir. Kanuna göre vergi kaçırma suçu teşkil eden fiiller şu şekildedir.

  1. Defter, Kayıt ve Belgelerde Tahrifat: Saklanma ya da ibraz mecburiyeti olan defter ve kayıtlarında çeşitli değişiklikler yapılması, yazıların silinmesi, kayıtların kazınmasıyla gerçek matrahın anlaşılmasını güçleştirmeyi hedefleyen fiiller vergi kaçakçılığı suçunu oluşturur.
  2. Defter, Kayıt ve Belgeleri Saklama ya da İbrazlarının Yapılmaması: Noter onay kayıtları ya da başka bir şekilde var olan bir defter, kayıt ve belgelerin, vergi incelemesinde yetkili kişilere ibraz edilmemesi defter, kayıt ve belgelerin gizlenmesi vergi kaçakçılığı suçu unsurudur.
  3. Muhteviyatı Yanıltıcı Belge Düzenleme ya da Bu Belgeleri Kullanma: Yanıltıcı, belgeye konu ticari iş ya da işlem gerçekte olduğu durumda, iş ya da işlemi belgeye aktarırken nitelik, nicelik ve içeriğinin gerçeğe aykırı olarak yansıtılması söz konusudur. Bir örnekle açıklamak gerekirse; satılan bir malın cinsi, fiyatı ya da miktar bakımından gerçeğe aykırı şekilde faturalandırılması olarak gösterilebilir.
  4. Muhasebe ve Hesap Hilelerinde Bulunma: Yasadışı işlemlerde bulunan şirketler, bu işlemleri saklamak için muhasebe ya da hesap hileleri yapabilir. Muhasebe ve hesaplarda gerçekleştirilen hileler, usulüne uygun bir vergilendirme yapmayı, gerçek matrahın ortaya çıkmasını engellemek maksadı ile gerçekleştirilir. Bu sebeple, muhasebe ve hesap hileleri vergi kaçakçılığı suçunun ortaya çıkmasına sebebiyet verir.
  5. Gerçeğe Aykırı Hesap Açılması: Gerçek dışı ya da kayda konu olan işlemler ile ilgili bulunmayan kişiler için hesap açmak, VUK md.359/b maddesi kapsamında, vergi kaçakçılığı suçu unsurudur. Bu durumda, şirket stoklarında bulunan malları gerçekte olmayan müşterilere satmış olarak göstermek örnek olarak verilebilir.
  6. Çift Defter Tutma: Vergi kanunlarına göre, tutulması gereken defter ve kayıtlar dışında, ticari hesap ve işlemlerin kaydedildiği özel defterler tutulması, belgelerin düzenlenmesi çift defter tutma olarak ifade edilir. Örnek olarak, veresiye satış yapan ve elden tahsilat gerçekleştiren bir şirkete dair tüm alacak, borç ve diğer kayıtların bulunduğu veresiye defteri tutması, çift defter kavramı olarak değerlendirilir. Çift defter tutma vergi kaçakçılığı suçunun oluşmasına sebebiyet verebilir.
  7. Defter, Belge ve Kayıtlarda Sahtecilik: Defter, kayıt ya da belgeleri ortadan kaldırma ya da defter sayfalarını yok ederek yerine başka yaprak yerleştirme ya da hiç yaprak koymama halinde, sahtecilik amacı ile vergi kaçakçılığı suçu oluşabileceği gibi belgelerin asıl ya da suretlerini tamamı ile veya kısmen sahte olarak düzenleme veya kullanmak amacıyla da vergi kaçakçılığı suçu ortaya çıkar. Sahte fatura düzenleme ya da kullanma bu suça verilecek en tipik örnektir.

Vergi Kaçırma Suçlarında Dava Zamanaşımı Nedir?

Dava zamanaşımı, suç teşkil eden fiilin işlendiği tarihten itibaren belli bir zaman geçmesine karşın dava açılmamış ya da dava açılmasına karşın kanuni süre içinde sonuçlandırılmamışsa, ceza davasının düşmesi ile sonuçlanan bir ceza hukuku kurumudur. Vergi suçları için dava zamanaşımı süresi, TCK’nın genel zamanaşımı hükümleri kapsamında işlenir. TCK’ya göre, bazı vergi suçlarında temel dava zamanaşımı süresi 8 yıl olarak belirlenmiştir diğer bazı suçlar için bu süre ise 15 yıldır.

Vergi kaçırma suçu dava zamanaşımının başlama tarihleri her fille göre ayrı ayrı değerlendirilir. Bu kapsamda;

Hesap ve muhasebe hilesi yapmak amacı ile gerçekleşen vergi suçlarında dava zamanaşımı, kayıtlarda hilenin gerçekleştiği tarih itibari ile işlemeye başlar. Fiil birden fazla defa işlenmişse örnek olarak, her ay düzenli olarak muhasebe hilesi söz konusu ise en son fiilin işlendiği tarih itibari ile dava zamanaşımı süresi devreye girer.

Sahte hesap açılmasıyla gerçekleşen vergi kaçakçılığı suçu için dava zamanaşımı süresi, hesabın açıldığı tarih itibari ile işlemeye başlar.

Çift defter tutma ile işlenen vergi suçu için zamanaşımı süreci, hesap ve işlemlerin yasa dışı defter, belge ya da diğer kayıt ortamlarına kaydedildiği zaman işlemeye başlar.

Defter, kayıt ve belgeleri tahrif etmek sureti ile işlenen vergi suçunda dava zamanaşımı süresi tahrifatın yapıldığı tarih itibari ile işlemeye başlar.

Vergi incelemelerinde; incelemeye yetkili kişilerin varlığı, noter tasdik kayıtları ya da başka sabit olan defter ve belgelerin ibraz edilmemesi ile Vergi Usul Kanunu’na muhalefet suçunda dava zamanaşımı süresi, defter ve belgelerin talep yazısının usule uygun şekilde tebliğ edilmesi sonrası verilen sürenin bitiminden sonraki gün işlemeye başlar.

Yanıltıcı belge düzenlemek ya da bu belgeleri kullanmak üzere Vergi Usul Kanunu’na muhalefet suçunda dava zamanaşımı süresi belgenin düzenlendiği tarih itibari ile işlemeye başlar.

Saklama ve ibraz zorunluluğu olan defter, kayıt ve belgeleri yok etmek amacı ile işlenen vergi suçu için dava zamanaşımı süresi, yok etme fiilinin gerçekleştiği tarihi itibari ile başlar.

Sahte belge düzenlemek ve kullanmak üzere gerçekleşen vergi suçunda dava zamanaşımı süresi sahte belgenin düzenlendiği tarih itibari ile başlar. Örnek olarak, sahte fatura düzenlenmesi ile sahte faturanın düzenlendiği gün itibari ile dava zamanaşımı süresi işlemeye başlar.

Vergi Kaçakçılığı Suçunun Cezası

Vergi kaçırma suçlarının cezası 18 aydan 5 yıla kadar hapis cezasıdır. Bu ceza aşağıdaki şekillerde işlenmesi ile gerçekleşir.

Hesap ve muhasebe hilesi yapma suretiyle,

Yasal olmayan defter (çift defter tutma) ve belgelere kayıt suretiyle,

Gerçek olmayan veya kayda konu işlemlerle ilgisi bulunmayan kişiler adına sahte hesap açma suretiyle,

Defter, belge ve kayıtları tahrif etme veya tahrif edilen belgeyi kullanma suretiyle,

Usulüne uygun istendiği halde vergi incelemesine yetkili kimselere defter ve belgelerin ibraz edilmemesi (defterlerin gizlenmesi) suretiyle,

Muhteviyatı itibarı ile yanıltıcı belge düzenleme ve kullanma suretiyle.

3 yıldan 8 yıla kadar hapis cezasına tabi olan vergi kaçırma suçu şu şekildedir.

Defter ve belgeleri yok etme suretiyle,

Defter sayfalarını değiştirme veya yok etme suretiyle,

Sahte belge (fatura vb.) düzenleme ve kullanma suretiyle.

Sahte belge basma veya bilerek kullanma şeklindeki vergi kaçakçılığı suçlarının cezası 2 yıldan 8 yıla kadar hapis cezasıdır. . Bu ceza aşağıdaki şekillerde işlenmesi ile gerçekleşir.

Maliye Bakanlığı ile anlaşması bulunan kişilerin basabileceği belgeleri, böyle bir anlaşması olmadığı halde basmak suretiyle işlenen vergi kaçakçılığı suçu,

Yetkisiz kişilerin bastığı ve Vergi Usul Kanunu uygulamasına esas olan bu belgeleri bilerek kullanmak şeklindeki vergi kaçakçılığı suçu.

Vergi Kaçırma Suçu Nasıl Tespit Edilir? Nasıl İncelenir?

Vergi kaçırma suçu incelemesi, vergi suçunun ispatı açısından önemli bir araç olarak kullanılır. Vergi kaçırma suçlarının tespitine yönelik vergi incelemesi müfettişler tarafından gerçekleştirilir.

Vergi incelemesi, vergi dairesinde ya da işyerinin müsait olması şartı ile işyerinde yapılabilir. Özellikle vergi mükellefi, incelemelerin işyerinde yapılmasını istiyorsa, talebini ilgili Grup Başkanlığı’na iletmesi gerekir.

İncelemede görevli vergi müfettişi, genellikle defterleri ibraz etmek için mükellefe yazı tebliğ eder. Müfettiş, gerekli görmesi halinde gelir ve giderlere ait fatura, senet, bordro, makbuz gibi her çeşit belgenin genellikle 15 gün içinde ibraz edilmesi için mükellefe belli bir süre verir. Mükellefler, inceleme memurlarının çalışması için uygun ortamı sağlamakla yükümlüdür. Bu inceleme kapsamında, memurların taleplerini yerine getirmek durumundadır.

Vergi müfettişi suça konu olan mükellef ile ilgili tüm gerçek ve tüzel kişilerden bilgi ve belge talep edebilir. Müfettiş gerekli görürse, ilgili kişilerin ifadesini de alabilir. Vergi müfettişi, vergi suçlarının ortaya çıkarılması için pos cihazından kredi kartıyla gerçekleştirilen çekimleri kart sahibine ulaşarak araştırma yapabilir. Kart sahiplerinin bu çekimleri neden yaptığı ile ilgili tek tek ifadesi alınır. Vergi müfettişi, BA-BS/BS-BA formlarını karşılaştırır. Alım ve satım ilişki ağının hukuka uygunluğunu denetler. Mükellefin belge basım işlemlerini gerçekleştiren kurumlar bile inceleyebilir. Müfettiş, şirket ortağı ya da müdürlerinin, diğer şirketlerdeki ortaklıkları ve müdürlükleri de detaylı şekilde inceler.

Vergi incelemesinin yapılacağı şirketin tasfiye edilmesi yani kapatılmış olması durumu inceleme yapmaya engel değildir. Kapatılan şirketlerin yetkili temsilcilerinin ikamet adresine defter/belge/bilgi isteme yazısı gönderilir. Bu yazının tebliğ edilmemesi halinde ise söz konusu inceleme, tarh dosyası, GİB İntranet ve diğer harici veriler kullanılarak gerçekleştirilir.

Vergi kaçakçılığı suçu sebebi ile ceza davası açılabilmesi için vergi idaresi tarafından “vergi tekniği raporu” ve “vergi suçu raporu” olmak üzere iki tür rapor düzenlenir.

Vergi Tekniği Raporu: Mükellefin yaptığı tüm işlemleri, kurduğu ticari bağlar, incelenen defter ve belgelerden alınan bilgileri teknik açıdan analiz ederek usulsüzlük olup olmadığının belirlendiği bir rapordur.

Vergi Suçu Raporu: Vergi incelemesi neticesinde düzenlenen vergi tekniği raporu değerlendirilir. Vergi suçu raporu, mükellefin usulsüz işlemlerinin suç teşkil edip etmediğini araştıran ve suç teşkil ediyorsa, suçun unsurlarının neler olduğu le ilgili hukuki bir değerlendirmeyi kapsayan rapor türüdür. İşlenen suç, vergi suçu raporu ile açıklığa kavuşturulursa, savcılık için suç duyurusu süreci başlatılabilir.

Vergi idaresi tarafından usule uygun şekilde hazırlanan “vergi tekniği raporu” ile “vergi suçu raporu” olmaksızın mükellef ile ilgili vergi suçundan kaynaklı ceza davası açılamaz.

Vergi Kaçırma Suçlarında Şikayet, Uzlaşma ve Görevli Mahkeme

Uzlaşma, suçlu olduğu düşünülen şüpheli ya da sanık ile suçun mağduru olan kişinin bir uzlaştırmacı aracılığı ile iletişim kurması sureti ile anlaşmasıdır. Sahte fatura kullanımı ve düzenlenmesi gibi vergi kaçırma suçu, uzlaşma kapsamında değildir.

Vergi kaçırma suçları, şikayete tabi suçlar içinde yer almadığı için resen soruşturulur. Bu suçlar ile alakalı herhangi bir şikayet süresi belirlenmemiştir. Bu suçlar için dava zamanaşımı süresi 8 yıldır.

Vergi kaçırma suçlarında yargılama yapma görevi, asliye ceza mahkemesine aittir.

Vergi Kaçırma Suçu İçin Avukatın Önemi Nedir?

Vergi kaçırma suçu davaları, karmaşık mevzuat düzenlemelerini kapsayan ve yoğun hukuki bilgi gerektiren konulardan oluşur. Vergi hukuku alanında uzman bir vergi hukuku avukatı, özellikle vergi incelemeleri, vergi davaları ve vergi cezaları ile ilgili itiraz süreçlerinde müvekkiline rehberlik eder. Vergi kaçakçılığı gibi önemli suçlamalar kapalı ve açık cezaevinde yatarı olan suçlamalardır. Bu suçlamaların dikkatli şekilde takip edilmesi gerekir.

Vergi kaçırma suçu davasının hukuka uygun yürütülmesi ve müvekkilin haklarının korunması için vergi hukuku avukatı desteği almak kritik öneme sahiptir. Alanında uzman ve tecrübeli bir vergi hukuku avukatı, vergi mevzuatına hâkimiyeti sayesinde vergi yükümlülükleri ve idari işlemler karşısında en etkin çözüm yollarını sunar. Bu sayede müvekkiline hem zaman kazandırır hem de mali kayıplardan koruyarak adil bir sonuca ulaşmasını sağlar.

Sıkça Sorulan Sorular

Vergi Kaçırma Cezası Nedir?

Defter, kayıt ve belgeler üzerinde tahribat yapan  ya da saklayanlar veya muhteviyatı itibari ile yanıltıcı belge düzenleyen kişiler veya bu belgeleri kullananlar ile ilgili on sekiz aydan beş yıla kadar hapis cezası hükmedilir.

Vergi Kaçırma Cezası Para Cezasına Çevrilir Mi?

Nitelikli haller kapsamında değilse de vergi kaçırma suçunun cezası 18 ay ila 5 yıl arasında değişiklik gösterir. Vergi kaçırma suçunun cezası çeşitli indirimler ve cezanın iptali ile sonuçlanabilir, para cezasına da çevrilemez.

Vergi Kaçırma Suçlarında Uzlaşma Mümkün Mü?

Vergi kaçırma suçu uzlaşmaya tabi suçlar arasında yer almayan bir suç türüdür. Bu nedenle vergi kaçırma suçlarında uzlaşma yapılamaz.

Vergi Kaçırma Davasına Hangi Mahkeme Bakar?

Asliye ceza mahkemesi, kamu düzenini ilgilendiren suçlarda yetkilidir. Vergi kaçakçılığı, sahte belge düzenleme, yanıltıcı beyan verma ya da defter ve belgeleri saklama gibi fiillerin yargılaması Asliye Ceza Mahkemesinde görülür.

Vergi kaçakçılığı Nasıl Tespit Edilir?

Sahte fatura/belge/defter hazırlama durumunda vergi kaçakçılığı suçunun tespiti için vergi suçları incelemesi yapılır. Vergi kaçırma suçlarını tespit etmek, ortaya çıkarmak için vergi incelemesini müfettişler hazırlar.

Vergi Kaçırma Davasında Avukat Şart Mı?

Vergi kaçırma suçu davaları, karmaşık mevzuat düzenlemelerini içerdiği için alanında uzman bir vergi hukuku avukatı ile çalışmakta yarar vardır.