Basit dolandırıcılık suçu ve cezası, günümüzde özellikle sosyal medya platformlarının kullanımının artmasıyla çok fazla araştırılan başlıklardan biri haline geldi. Basit dolandırıcılık, hileli davranışlar ile bir kişiyi kandırma amacı güdülmesi, mağdurun zarara uğratılması maksadı ile kişinin kendine ya da bir başka kişiye yarar sağlaması sonucu doğuran ceza hukuku konusudur. Nitelikli dolandırıcılık ise teknolojik araçlar ya da kamu kurumlarının araç olarak kullanılması, dini, sosyal ve mesleki olarak gerçekleştirilen bir suç türüdür.
Dolandırıcılık suçundan bahsedebilmek için haksız bir çıkarın varlığına bakılır. Dolandırıcılık suçunun teşebbüs ile sınırlı olması için hazırlık hareketlerinin bitmesi ve haksız çıkar sağlamak amacı ile icra hareketlerine başlanmış olması gerekir.
Dolandırıcılık Suçu Şartları
Basit dolandırıcılık suçu serbest hareketli suçlar içinde bulunur. Kişinin bir başka kişiye ya da bir başkası adına kandırma maksadı ile hileli hareketler sergilemesi ile bir zarar verirse, basit dolandırıcılık suçu söz konusu olur.
Fail hileli bir davranışla faili aldattığında basit dolandırıcılık suç unsuru oluşur. Somut olaya göre mağdurun içinde bulunduğu durum değerlendirilir ve hangi hareketin aldatmaya daha elverişli olduğu belirlenir.
Dolandırıcılık suçu; hile ve nitelikli yalan ile mağduru aldatmadır. Mağdurun failin hilesi sonucu muhakeme gücü ortadan kalkmış olması bu suç unsurunu oluşturur. Suçun failinin nitelikli bir yalan söylemesi ve mağdurun yargılama kabiliyetini ortadan kaldırması ile mağdur hileli davranışlara bağlı olarak aldatılmış olur.
Bu aldatılmanın neticesinde karşı taraf zarara uğramışsa, fail kendisi ya da başkası lehine fayda elde etmek maksadı ile hileli hareketler sergileyerek suçu işlemiş olur. Dolandırıcılık suçundan kaynaklı ekonomik bir zarar yaşanmıştır. Bunun yanında, basit dolandırıcılık suçunda; mağdurun zararı uğramasıyla failin eylemi arasında bir illiyet bağı oluşur. Basit dolandırıcılık suçu, ceza hukukuna konudur. Bu suçun varlığı halinde her iki tarafın da alanında uzman bir ceza hukuku avukatı yardımına başvurulması, olası hak kayıplarının önüne geçmede etkilidir.
Basit Dolandırıcılık Suçunun Unsurları Nelerdir?
Basit dolandırıcılık suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 157. Maddesinde açıkça düzenlemiştir. Bu suç ile fail hileli davranışlarda bulunmuş ve mağduru aldatmıştır. Böylece kendi için haksız fayda sağlamış olur. Aynı zamanda mağdurda zarar yaşar.
Basit dolandırıcılık suçu işleyen fail, hileli davranışlarını profesyonel davranışlar ile sergiler. Bu suçta, fail tüm yeteneklerini basit şekli ile kullanırken, hileli hareketlerin artmasına sebep olan araçlar bu suçun unsurları içinde yer almaz. TCK 158. Maddede nitelikli dolandırıcılık suçu ile ilgili tüm düzenlemeler söz konusudur. Bu kanun maddesi nitelikli dolandırıcılıkla ilgili de açıkça düzenlemeler getirmiştir.
Basit Dolandırıcılık Suçu Cezası Nedir?
TCK 157 Maddesinde, basit dolandırıcılık suçu ve cezası ile ilgili tüm düzenlemeler yapılmıştır. Fail, basit dolandırıcılık suçu sebebi ile 1 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası ile yargılanır. Hapis cezasına ek olarak, 5000 güne kadar adli para cezası da hükmedilir.
Fail için her iki ceza da aynı anda verilmişse, yaşanan zarardan kaynaklı uygulanacak para cezasının miktarı da değişiklik gösterebilir. Basit dolandırıcılık suçu 3 ya da daha fazla kişi ile işlenmişse, hükmedilen cezanın oranı yarısı kadar artırılabilir.
Suç işlemek üzere kurulmuş bir örgüt ile beraber planlı olarak hareket edilmişse, verilecek ceza miktarı bir kat artar. Basit dolandırıcılık suçu 3 ve daha fazla kişiyle işlenmişse, 1,5 yıldan 7,5 yıla kadar hapis cezası ve 7500 güne kadar da adli para cezası hükmedilebilir.
Suç işlemek üzere kurulan bir örgüt ile basit dolandırıcılık suçu ortaya çıkmışsa, 2 yıldan 10 yıla kadar hapis cezası hükmedilebilir. Bu cezaya ek olarak, 10.000 güne kadar da adli para cezası da verilir.
Basit Dolandırıcılık Suçu Ceza Ertelenmesi, Adli Para Cezası, HAGB Kararı
Basit dolandırıcılık suçu, bazı koşullarda para cezasına çevrilebilen bir suç çeşididir. Adli para cezası tek başına uygulanabilir. Aynı zamanda hapis cezasıyla birlikte de uygulanabilir. Basit dolandırıcılık suçundan hapis cezası alan failin şartlar oluşması durumunda cezası adli para cezası ile sonuçlanabilir.
HAGB kararı hükmün açıklanmasının geri bırakılmasıdır. Mahkeme böyle bir karar hükmettiğinde, sanık ile ilgili verilen ceza belli bir denetim süresine tabi olmak şartı ile bir sonuç doğurmaz.
Sanığın denetim süresi içinde cezasını yerine getirirken bazı yükümlülükleri de tamamlaması beklenir. HAGB kararı ile sanık denetim süresi içinde cezasını çeker ve bu karara göre davası düşebilir. Bu karar hem basit dolandırıcılık suçu hem de nitelikli dolandırıcılık suçuna konu olabilen bir karardır.
Ceza ertelemesi kurumu da, basit dolandırıcılık suçunda uygulanan kararlardan biridir. Bu kararın alınması ile sanık için hükmedilen hapis cezasından şartlı olarak vazgeçilir. Sanık kendisi için hükmedilen denetim süresi içinde sosyal yaşamda iyi halli olarak aldığı cezayı tamamlar. Ceza ertelemesi kurumu, bireyselleştirme kurumu olarak sanığa ikinci bir şans verir.
Basit Dolandırıcılık Suçunda Etkin Pişmanlık
Basit dolandırıcılık suçunda dava açmadan önce etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanılabilir. Bu durumda, verilecek ceza 2/3 oranında indirimle sonuçlanabilir. Failin bu indirimden yararlanması için zararı da gidermiş olması şartı aranır.
Basit dolandırıcılık suçunda davanın açılmasından itibaren ve hüküm verilmeden önce fail zararı gidermişse, ceza yarı oranında indirilebilir. Failin suçtan dolayı mağdura verdiği maddi zararın bedelini ödeyerek ya da aynen geri vererek telafi etmesi gerekir. Etkin pişmanlık hükümleri kapsamında, suça azmettiren ya da yardım eden kişi ya da kişiler de bu hükmün şartlarından faydalanabilir.
Nitelikli Dolandırıcılık Suçu Nedir?
Nitelikli dolandırıcılık suçu TCK 158. Maddesi’nde açık şekilde düzenlenmiştir. Bu suçta fail, hileli davranışlar sergilemiş ve mağdurun güvenini elde etmiştir. Bunu gerçekleştirirken de bazı araçlardan yararlanmıştır. Nitelikli dolandırıcılık suçuna konu olan birçok fiil bulunur.
Nitelikli dolandırıcılık suçuna en iyi örneklerden biri kamu kurum ve kuruluşlarının araç olarak kullanılması ve basın, yayın kuruluşları tarafından sağlanacak olan kolaylıklardan faydalanılmasıdır. Bilişim sistemlerinden yararlanılması, dinin istismar edilmesi, kişinin zor durumundan yararlanılması da dolandırıcılık suçunda nitelikli hallerdendir. Banka ya da kredi kurumlarından yarar sağlamak ya da ticari faaliyetler esnasında bu suçun işlenmesi de dolandırıcılık suçunun nitelikli halleri içinde yer alır.
TCK 158. Madde kapsamında nitelikli dolandırıcılık suçu ile ilgili düzenlemelere yer verilmiştir. Buna göre, nitelikli dolandırıcılık suç unsurları;
Dini inanç ve duygular istismar edilerek işlenmesi,
Dolandırıcılık suçu işlendiğinde kişinin içinde bulunacağı zor şartlar ya da tehlikeli bir durumun istismarı söz konusu olması,
Kişinin zayıf algılama yeteneğinden yararlanılması,
Kamu kurum ve kuruluşları, vakıf, dernek, siyasi partiler araç olarak kullanılması,
Kamu kurum ve kuruluşlarında zarar söz konusu olması,
Bilişim sistemlerinden yararlanılması,
Banka ya da kredi kurumları aracı edilmesi,
Basın yayın araçlarının sağladığı kolaylıklar kullanılması,
Ticari faaliyetler esnasında tacir sıfatını taşıyan kişiler tarafından fiilin işlenmesi,
Kooperatif faaliyetleri esnasında kooperatif yöneticileri tarafından yapılması,
Serbest meslek sahiplerinin güveni kötüye kullanılması,
Sigorta bedeli alınması,
Kredi kurumlarının ya da bankanın tahsis etmediği kredilerin açtırılması,
Kamu görevlileri ile ilişkisinden kaynaklı menfaat temin edilmesi olarak sıralanabilir.
Tüm bu unsurların varlığı söz konusu ise nitelikli dolandırıcılık kapsamında 3 yıldan 10 yıla kadar ceza hükmedilebilir. Dolandırıcılık suçunda beklenen şartların sağlanması ile hapis cezası adli para cezasına çevrilebilir.
Dolandırıcılık Suçu Soruşturma Usulü
Dolandırıcılık suçu şikâyete tabi suç kapsamında bulunmaz. Bu suçta kural olarak savcılık olaydan haberdar olur olmaz soruşturma açabilir. Basit dolandırıcılık suçunda ya da nitelikli dolandırıcılık suçunda Cumhuriyet savcısı resen görevli makamdır.
TCK, dolandırıcılık suçu için basit ve nitelikli haller söz konusu olduğunda, ne tip cezalar uygulandığını net şekilde ifade eder. Bu suçların işlenmesi ile kamu da zarar görebileceği için soruşturmayı Cumhuriyet savcısı kendisi başlatır. Savcılık yeterli suç şüphesi ile karşılaştığında, iddianame hazırlayarak kamu davası açabilir. Ceza davalarının bir diğer temel özelliği de kamu davası niteliği taşımasıdır.
Basit dolandırıcılık suçunda ceza mahkemesi makamı yetkilidir. Suç nitelikli ise, ağır ceza mahkemesi makamı yetkilidir. Savcılık dava tamamlanan kadar davaya müdahildir ve iddia makamı sıfatı ile hareket eder. Bu suçlar için mağdur şikâyetten vazgeçmiş olsa dahi kamu davası düşmez. Davanın neticelenmesi beklenir.
Basit Dolandırıcılık Suçu Dava Dilekçesi
Basit dolandırıcılık suçu sebebi ile başvuruda şikayet dilekçesi hazırlanmalıdır. Şikayet dilekçesinin hazırlanması büyük bir titizlik gerektirir. Dava dilekçesinin hazırlanması ya da cezai sürecin takibinde başarılı bir ceza hukuku avukatı yardımı almak, sürecin olumlu yönde gelişmesi bakımından son derece faydalı bir yaklaşımdır.
Dolandırıcılık Suçu Şikayeti Nereye Yapılır?
Dolandırıcılık suçu ile karşı karşıya kalan kişiler zaman kaybetmeden şikayette bulunmalıdır. Basit dolandırıcılık suçu ile ilgili bulunduğunuz yerdeki Cumhuriyet Başsavcılığı’na başvuruda bulunabilirsiniz. Aynı zamanda bulunduğunuz yerdeki polis karakolu ya da jandarma karakoluna da şikayet dilekçesi sunabilirsiniz.
Basit Dolandırıcılık Suçunda Görevli Mahkeme
Basit dolandırıcılık suçu için görevli mahkeme asliye ceza mahkemeleri olarak belirlenmiştir. Nitelikli dolandırıcılık suçunda ise ağır ceza mahkemeleri yetkilendirilmiştir. Dolandırıcılık suçu davalarına bakmada yetkili olan mahkeme suçun işlendiği yer mahkemeleridir. Dolandırıcılık suçu, failin kendine ya da üçüncü bir kişi lehine fayda sağlaması ile gerçekleştiği için yetkili mahkeme, bu yararın elde edildiği yer mahkemesidir. Bir ceza hukuku davası olan basit dolandırıcılık davalarında uzman bir ceza avukatından yardım almak en doğru yaklaşım olacaktır. Ceza hukuku avukatı dava sürecini en doğru ve eksiksiz şekilde takip eder.
Dolandırıcılık Suçu Zamanaşımı ve Uzlaşma
Türk Ceza Kanunu 157. Maddesi kapsamında düzenlenen basit dolandırıcılık suçu dava zamanaşımı süresi, suçun işlendiği anı takip eden 8 yıldır. Dolandırıcılık suçunun TCK 158. Maddesinde belirtilen nitelikli hallerinde ise dava zamanaşımı süresi, suçun işlendiği tarih itibari ile 15 yıldır.
Nitelikli dolandırıcılık suçu uzlaşmaya tabi tutulmaz. Türk Ceza Kanunu 157.maddesinde Basit dolandırıcılık suçu uzlaşma kapsamına alınmamıştır. Şüphelinin işlediği suç sebebi ile mağdurun yaşamış olduğu zararı tazmin etmesi ya da iade talebi yapması, tarafların bu konuda anlaşmaya varması halinde kamu davası açılamaması ile sonuçlanır. Devam eden kovuşturma aşamasında uzlaşma yoluna gidilmesi ile düşme kararı verileceği de aynı maddede belirtilmiştir.
Basit Dolandırıcılık Suçu Davaları Ne Kadar Sürer?
Basit dolandırıcılık suçu gibi ceza hukuku davaları için süre, mahkemenin yoğunluğuna ve dosyanın kapsamına göre değişiklik gösterir. Adalet Bakanlığı’nın gerçekleştirdiği yargılamada, hedef süreler gösterilmiştir. Bu süreler davanın konusu ve niteliğine göre belirlenen sürelerdir. İstinaf ve Yargıtay aşamaları bu süre içinde değerlendirilmez. Pratik uygulamalarda;
Soruşturma tamamlanması
Tanık dinlenmesi
Delillerin toplanması gibi tüm süreçler, davanın süresini etkiler.
Ancak, bir davanın kısa süre içinde sonuçlanması doyanın yakından takip edilmesi ile ilgilidir. Alanında uzman bir ceza hukuku avukatı tarafından iyi hazırlanmış bir dosya takibi davanın gereksiz uzamasını engeller.
Basit Dolandırıcılık Suçu İçin Avukat Desteği
Ceza mahkemeleri doğru, hukuka ve insan haklarına uygun olarak davaların gerçekleştirilmesinde tamamen toplum yararını dikkate alır. Yargılamanın hızlı ve adil şekilde gerçekleştirilmesi ile sayesinde bu yarar elde edilir.
Ceza Hukuku geniş bir yelpazeye sahip olduğu için mağdur ya da faillerin tüm detaylara tam olarak hakim olması pek mümkün değildir. Günümüzde bilim sadece iyi niyetle değil aynı zamanda kötü niyetli kişiler tarafından da kullanıldığı için ceza hukukunda suç olarak tespit edilen pek çok başlık ortaya çıkıyor. Bu sebeple ceza hukukunda yeni başlıklar açılıyor ve yeni nitelikler kazanılıyor. Tarafların haklarına hakimiyeti ve hakim olması, adil ve doğru şekilde süreci takip etmesi, ceza hukuku avukatını önemli hale getirir.
Ceza hukuku avukatlık vekalet ücreti, yürütülecek işlem ve davaya göre değişiklik gösterebilir. Her sene Türkiye Barolar Birliği’nce “Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi” belirlenir. Bu tarife yasalaştırılır ve yürürlüğe girer. Ceza hukuku suç unsurlarından olan basit dolandırıcılık suçu davalarında avukat vekalet ücreti, tarifede belirlenen ücret altında bir tutar olamaz. Dolayısı ile avukatlık vekalet ücretinin sabit ve kesin olduğunu söylenemek mümkün değildir. Aynı zamanda, bazı durumlarda Baro’nun belirlediği asgari ücret tarifesinin üzerinde bir avukatlık ücreti de belirlenmesi mümkündür.
Sıkça Sorulan Sorular
Basit Dolandırıcılık Suçu Nedir?
Basit dolandırıcılık suçu, serbest hareketli suçlar kapsamındadır ve bu suç ile fail hileli hareketler gerçekleştirirken aldatma amacı ile hareket eder. Basit dolandırıcılık suçu sebebi ile bir zarar söz konusudur.
Basit Dolandırıcılık Suçu Şikâyete Tabi Mi?
Basit dolandırıcılık suçu ile ilgili savcılık durumdan haberdar olduğunda soruşturma başlatır. Yeterli suç şüphesi görülmüşse, kamu davasına gidilir. Basit dolandırıcılık suçu savcılığın resen soruşturma açtığı suçlar kapsamında olduğu için şikâyete tabi suçlar içinde yer almaz.
Basit Dolandırıcılık Suçu Cezası Nedir?
Basit dolandırıcılık suçu cezası kanun hükümlerinde bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ve beş bin güne kadar adlî para cezası olarak belirlenmiştir.
Basit Dolandırıcılık Suçunda HAGB Kararı var Mı?
Basit dolandırıcılık suçunun işlenmesi ile hükmün açıklanmasının geri bırakılması ile hukuki uygulama (HAGB) kararı dikkate alınır.
Dolandırıcılık Suçu Kişinin Adli Sicil Kaydına İşler Mi?
Dolandırıcılık suçu cezası, hapis ya da adli para cezası olarak birlikte ya da para cezası olarak tek başına hükmedilebilir. Mahkemenin hükmettiği adli para cezası ödenmesi ile ilgili tüm kararlar kişinin sabıka kaydına işler. Dolandırıcılık istisna suçlar içinde yer aldığı için arşive alınma koşullarının oluşması sonrası 15 günde arşivden silinir. Yasaklanmış hakların iadesinin kararı bulunmuyorsa, bu suç 30 yıl sonra arşivden silinir.
Basit Dolandırıcılık Suçu Davası Ne Sürede Sonuçlanır?
Basit dolandırıcılık suçu ceza davaları 1 ila 2 yıl içinde sonuçlanabilir. Nitelikli dolandırıcılık suçunda ise bu süre 2 ila 3 yıl arasında değişir.
Basit Dolandırıcılık Suçu Davlarında Avukat Şart Mı?
Basit dolandırıcılık suçu, karmaşık hukuki süreçlerden oluştuğu için tarafların alanında uzman ceza hukuku avukatı ile çalışmasında yarar var.
